Mülakat Teknikleri ve İpuçları
İrem Gülkesen


İşe girebilmek için mülakat sürecinden geçmek sinir bozucu olabilir. Beklenmedik soruları cevaplama veya “Kendini Satma” konusunda rahatsız hissedebilirsin. Ya da yeni insanlarla tanışıp, onlara kendini ifade etmek yeterince seni geren bir şey de olabilir. Aslında mülakat süreci öğrenilebilir bir yetenektir. Doğru teknik ve ipuçlarıyla; potansiyel işverenlere etkili sunum gerçekleştirerek kendi değerini paylaşıp istediğin işe sahip olabilirsin! İPUÇU 1: Olabildiğince çok görüşme yapın Diyelim ki belli bir tip işveren ve görev için bir liste yaptın; online, referans veya danışmanlıkların aracılığıyla kariyer fırsatlarını inceledin. Hızlıca, pozisyon ismi yabancı gelen, sektörü tanıdık olmayan ve senin için “uygun olmadığını” düşündüğün iş fırsatlarını eledin. Odaklanma kararı alıp, sadece arama kriterlerinle uyuşan işlere başvuruda bulundun. Ancak iş aramanı limitleyince iş fırsatlarını da limitlemiş oldun. Çok fazla filtreleme ve şartlarla, senin için uygun olabilecek fırsatları kaçırmış oldun. O zaman üstünkörü ve dar kriterlerle fırsatlarını kaçırma. “Tam olarak uygun olmayan” bir iş için görüşmeye gittiğinde sürpriz bir sonuçla senin için ne kadar da uygun olacağını bilemezsin. Peki, neden olabildiğince çok görüşme yapalım? Pratik yapmaya ihtiyacın var. Bazılarınız uzun süredir görüşme yapmamış olabilirsiniz. Bu da demek oluyor ki kendi hikâyenizi anlatmak ve iletişim becerilerini geliştirmek için pratiğe ihtiyacın var. Görüşmeler iş aramanı zenginleştirir. Network’unu genişletir. Beklenmedik fırsatları gündeme getirir. İPUÇU 2: Etkili bir hikâye geliştirin Genel olarak baktığımızda her birimizin yaşantısında benzer rutin şeyler (averaj ve sıkıcı) olduğunu söyleyebiliriz. Aslında kimse hayat hikâyesini doğru anlatamamaktadır. Hâlbuki senin hikâyen düşündüğünden çok daha iyi olabilir. Öğrendiklerin, başarıların, hayallerin, yanlışların, düşmelerin – bunların hepsi sana özgü ve sandığından çok daha ilgi çekiciler. Unutma ki “İyi düşünülmüş” hikâyeni paylaşmak güçlü bir mülakat tekniğidir. Hikâyen, senin kim olduğunu ve nereye gitmek istediğini anlamalarında yardımcı olacaktır. O zaman hikâyelerinde; Güven ver. Öz farkındalığını arttır. Özgeçmişinde insanlığa dair bilgiler ver. Kendini unutulmaz yap. “İşte bu” diyebileceğin anılarına odaklan. Dramatik değil, senin için anlamlı olanları anlat. Hikâyendeki temaları açıkla. Çalışırken ki tutkun ne? Müşterilere yardımcı olmak mı, risk alan olmak veya lider olmak mı? Kariyer yolunu oluşturan etkileşimleri anlat. Neden bu seçeneklerle ilerledin, seni motive eden unsurlar nelerdi, kariyer hedeflerin hala aynı mı yoksa değişti mi. İPUÇU 3: Hikâyeni işinle ilişkilendir Kendini mülakat yapan kişinin yerine koy ve hangi soruları sorardın bir düşün. Sence hangi hikâyeler bir iş görüşmesi için uygun olurdu. Bu şekilde düşünmeye başlarsan, hikâyeni de bir iş görüşmesi için uygun hale getirebilirsin. Mesela, değişimlere ayak uydurduğun zamanlar, baskı altındayken yaptığın seçimler ve hatalarından öğrendiğin dersler ile ilgili kişisel bir hikâye düşün. Aynı zamanda senin yeteneklerini ortaya koyacak ve işinde başarılı olmanı sağlayacak özellikleri vurgulayarak bir hikâye oluştur. Böylelikle mülakatı yapan kişi üzerinde unutulmaz bir etki bırakmış olacaksın. Hikâyeni oluştururken aşağıdaki alanlar içerisinde hazırlamaya başlayabilirsin; Hayatın veya işinle ilgili kriz zamanlarına odaklan ve nasıl çözdüğünden bahset Takım olarak hareket ettiğin ve başarıya ulaştığın anların altını çiz Stresle başa çıktığın bir iş deneyiminden örnekler sun Başarılı bir liderlik veya doğru bir yönlendirme yaptığın bir süreci anlat Para kazandırdığın veya tasarruf sağladığın bir zamanlamadan bahset Bir hata ile karşılaştığında nasıl üstesinden geldiğinle ilgili örneklendirme yap Kariyer hayatında yön değiştirmene sebep olan dönüm noktalarını anlat Tek başına hikâyeni geliştirmekte zorlanıyorsan, mutlaka ailene veya arkadaşlarına sor. Böylelikle kaçırdığın farklı detayları hikâyene ekleyebilirsin. Hikâyeni yukarıdaki alanlar etrafında oluşturduğun zaman her farklı soru için önceden hazırlıklı cevapların olmuş olacak. İPUÇU 4: Stresi Yönet İş için mülakat sürecine dâhil olmak herkesi stres yapacak bir şeydir. Aslında, az oranda stres olduğu zaman, baskı altında performans gösterebilme yeteneğini geliştirirsin. Ancak stresin dozu artığı zaman, görüşme esnasındaki net düşünebilme ve yaratıcı fikirler ortaya koyabilme anlamında iletişim kanalların kapanmış olur. Aynı otoyolda arabanın farını biranda görmüş tavşan gibi olduğun yerden kıpırdayamaz ve ne yapacağını bilemez hale gelirsin. Eğer hızlıca stresini hafifletir ve sakin moda dönebilirsen, büyük ihtimalle tüm mülakat teknikleri ve ipuçlarından yararlanman mümkün olacak. Sakin olduğun zaman ayaklarının üzerinde tam basar şekilde düşünmeye başlar ve pratik yaptığın hikâyeyi düşünüp mülakat sorularına net cevaplar verebilirsin. O halde stresi kolayca uzaklaştırma tekniklerini geliştirmen gerekiyor. Stres ile başa çıktığın zaman bilinç düzeyin artmış, sakin, odaklanmış ve konuya hâkim olabilirsin. İPUÇU 5: Hazırlıklı ol Mülakatlar, senin iş için doğru aday olduğunu göstermek için bir fırsat olarak değerlendirirsek, sorulara karşı hazırlıklı olmak önemli bir kriterdir. Peki, nasıl hazırlıklı olunur; Firma hakkında araştırma yap. Mülakatın ile ilgili pratik yap. Mülakat esnasında göz teması kurmayı unutma. Pratik yaparken kendini gözlemle. Vücut dilin ve sözlü iletişimine dikkat et. “ee” “ıı” gibi takılmalar yapmamaya gayret et. Erken lojistik sağla. Mülakat yerinde zamanından önce orda olarak ekstra stresten kendini uzak tut. Referanslarını unutma. Son çalıştığın yer ve benzer firmalardaki deneyimlerin ile ilgili bilgi alınabilecek yönetici ve iş arkadaşları not et. İPUÇU 6: Muhtemel soruları önceden kestir Çalışanın motivasyonunu anlamak ve çalışma stili hakkında bilgi alabilmek için yetkinlik bazlı mülakat teknikleri ile sınanan keskin sorular mülakatı yapan kişi tarafından yönlendirile bilinir. Yetkinlik bazlı mülakat sorularına örnek; Hedefe ulaşamadığınız bir durumu anlatın ve nasıl üstesinden geldiğinizden bahsedin. İşinizle ilgili kilit kişiden veya kişilerden karşılaştığınız direnç ile ilgili bir durumdan bahsedin, o kişiyi veya kişileri nasıl ikna ettiniz? Problemleri tanımladığınız ve değişim sürecinde inisiyatif aldığınız zamanlar hakkında bilgi veriniz. Verdiğiniz cevaplar doğrultusunda mülakatı yapan kişi farklı yönlerden size sorular sorabilir o nedenle mülakatlara hazırlığınızı “Olay-Hareket-Sonuç” mantığı ile geliştirin. İPUÇU 7: Mülakat sırasında sorular sor Hazırlıklı olmak ve pozisyon ile ilgili doğru sorular sormak, işverene pozisyon ile ne kadar ilgili olduğunuzu gösterecektir. Sadece etkili cevaplayıcı olamamalısın. Kendin hakkında teyit vermeye de ihtiyacın var. Mülakat aşamasına geldiğin zaman, ne istediğin ve şirkete ne verebileceğin hakkında net olman gerekir. Mantıklı ve kendini yansıtan sorular sorman ve aynı doğrultuda sorulara cevap vermen doğru olandır. Güçlü ve geliştireceğin yönlerini göstermekten çekinme. Mülakat esnasında “İhtiyacınız olan şey bende var aklıma koyduğum her şeyi yapabilirim” düşüncesini göster. İPUÇU 8: Duygusal zekanı göster Artık hepimiz biliyoruz ki, zeki olmak veya gerekli tüm yetkinliklere sahip olmak, işi almak için yeterli değil. Hatta başarılı bir aday çoğunlukla “duygusal zekâya” sahip ve insanlarla kolay iletişime geçebilenler olarak tanımlanmaktadır. Duygusal zeka, duyguları doğru tanımlayıp, kullanıp ve yöneterek olumlu iletişim kurmaya yarayan ve başkalarıyla empati kurmamızı sağlayan bir yetenektir. Eğer yüksek duygusal zekaya sahipsen; Kendi duygusal durumunun farkında olursun ve başkalarının duygusal durumunu da anlarsın. Duygusal ipuçlarına duyarlı, iyi dinleyici, etkili iletişim ve güçlü ilişkiler geliştirirsin. İş performansında stratejik düşünce ve sonuç odaklılıkta daha etkin olursun. Duygusal farkındalık ve stresi kolay yönetebilme, duygusal zekânın öğrenebilinir öncelikli yeteneklerindendir. Duygularının (an ve an farkındalık) düşüncelerini ve hareketlerini nasıl etkilediğinin farkında olman insanları ve kendini anlaman da anahtardır. Bahsetmiş olduğum 8 kolay mülakat teknikleri ipuçları ile başarılı bir mülakat geçirmen artık mümkün. Kariyerinde farklı bir deneyim sahibi olmak veya yükselmek için iş fırsatlarını değerlendirmek istiyorsan, web sitemizden güncel iş ilanlarını takip edebilir, başvuruda bulunabilirsin